Thực trạng hòa giải tranh chấp đất đai: Góc nhìn từ chuyên gia

Hòa giải trong việc tranh chấp đất đai là một trong những thủ tục được quy định tiền tố tụng được thực hiện tại cấp xã và có biên bản hòa giải. Thực trạng hòa giải tranh chấp đất đai hiện nay nhìn chung còn khá nhiều bất cập.

Hòa giải tranh chấp đất đai là thủ tục tiền tố tụng được áp dụng theo quy định của pháp luật. Việc hòa giải được thực hiện tại cấp xã, phường nơi có đất đai xảy ra tranh chấp và phải có biên bản hòa giải tranh chấp rõ ràng. Chỉ khi nào trong trường hợp, các bên hoặc 1 trong các bên không đồng ý với thỏa thuận hòa giải thì mới tiến hành gửi đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân để tiến hành xét xử theo quy định pháp luật.

UBND triệu tập nhiều lần nhưng người bị kiện cố tình không đến

Một trong những bất cập trong việc thực trạng tranh chấp đất đai đó chính là UBND triệu tập người bị kiện cáo nhưng những người này không đến khiến việc hòa giải không thể thực hiện được. Theo như quy định trước đây, nếu người kiện cố tình trốn tránh việc tham gia hòa giải thì việc tranh chấp sẽ kéo dài thời gian hòa giải.

Hình minh họa: Thực trạng hòa giải tranh chấp đất đai hiện nay còn khá nhiều bất cập

Tòa án sẽ không thụ lý hồ sơ nếu như ở xã chưa hòa giải. Hiện nay theo quy định mới của Bộ luật Đất đai năm 2013 thì sau 45 không tiến hành hòa giải, hoặc hòa giải không thành thì các bên có quyền yêu cầu cơ quan chức năng có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai. Lúc này, các bên có thể chuẩn bị một biên bản hòa giải tranh chấp đất đai không thành và thực hiện những bước tiếp theo như gửi yêu cầu lên cấp trên, khởi kiện tại Tòa án nhân dân.

Tranh chấp đất đai xảy ra nhiều dạng khác nhau, mỗi địa phương có mỗi cách hòa giải khác nhau

Thực tế hiện nay việc tranh chấp đất đai xảy ra nhiều dạng khác nhau như tranh chấp quyền sử dụng đất, tranh chấp chuyển nhượng đất đai, tranh chấp về quyền thừa kế, tặng cho,… Trước tình hình này, nhiều nơi cho rằng chỉ có tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mới được hòa giải ở cấp xã, còn những tranh chấp liên quan khác buộc phải hòa giải tại cơ sở.

Nhưng ngược lại cũng có một số nơi cho rằng tất cả các tranh chấp liên quan đến đất đai đều được hòa giải tại cấp xã rồi mới tiến hành khởi kiện lên Tòa án nhân dân nếu không thành. Như vậy, việc tranh chấp đất đai hiện nay xảy ra nhiều dạng khác nhau và mỗi địa phương sẽ có mỗi cách hòa giải khác nhau.

Nhiều UBND xã không phối hợp với ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiến hành hòa giải

Do không nắm vững quy định về pháp luật nên nhiều trường hợp cấp xã thực hiện việc hòa giải không đúng. Theo đúng quy định thì việc hòa giải tranh chấp đất đai phải được thực hiện dưới sự phối hợp của UBND cấp xã với UBMT Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận.

Hình minh họa: Hòa giải tranh chấp đất đai cấp xã thường còn tồn tại nhiều hạn chế

Tuy nhiên trên thực tế nhiều xã tiến hành hòa giải nhưng không có sự có mặt của UBMT Tổ quốc Việt Nam mà chỉ có thường trực UBND, cán bộ địa chính, tư pháp, đại diện một sô hội, đoàn thể dẫn đến những rắc rối về sau.

Điều đáng nói ở đây là nếu cuộc hòa giải diễn ra thành công tốt đẹp thì sẽ không có gì bàn cãi, nhưng nếu không thành, tiến hành khởi kiện theo trình tự của Bộ Luật Tố tụng Dân sự thì Tòa án sẽ trả lại đơn vì không đủ điều kiện tiến hành khởi kiện theo quy định của pháp luật theo đúng Điểm b khoản 1, Điều 192 Luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Một số địa phương cố tình hòa giải lâu, theo chiều hướng có lợi một phía

Thực trạng hòa giải tranh chấp đất đai hiện nay cũng còn vướng mắc một số bất cập nhất định, đó chính là một số địa phương cố tình hòa giải lâu, không giao biên bản hòa giải để người khởi kiện nộp lên Tòa án khi muốn khởi kiện.

Thậm chí có nhiều vụ hòa giải kéo dài đến cả tháng thậm chí cả năm không được giải quyết theo yêu cầu công dân. Việc định hướng hòa giải tranh chấp quan hệ đất đai tại cấp xã cũng gặp nhiều khó khăn do tranh chấp đất đai thường chiếm số lượng lớn trong các vụ án dân sự tại địa phương, thường mang tính chất phức tạp. Cũng có một số trường hợp địa phương cố tình hòa giải tranh chấp đất đai theo chiều hướng có lợi một phía.

Hình minh họa: Nhiều xã hòa giải tranh chấp đất đai còn thiên về một phía

Thực tế liên quan đến việc hòa giải tranh chấp đất đai hiện nay vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng, pháp luật Việt Nam quy định về hòa giải đất đai vẫn còn khá cứng nhắc. Chẳng hạn như trong những cuộc hòa giải tranh chấp đất đai, bắt buộc phải được hòa giải tại cấp xã trong thời hạn 45 ngày trước rồi mới được khởi kiện lên Tòa án nhân dân.

Trong khi đó, rất nhiều trường hợp bị kiện vì cố tình lẫn tránh nên không chịu đến hòa giải tại xã, dẫn đến việc hòa giải bị “treo” mà không có cách nào có thể yêu cầu người bị kiện đến hòa giải được vì luật pháp Việt Nam không có quy định nào về việc “áp giải” người bị kiện phải đến để hòa giải mà phải được thực hiện trên tinh thần tự nguyện. Chính vì thế mà những bước kiện cáo tiếp theo tiếp tục gặp phải những rắc rối.

Tuy việc tranh chấp đất đai còn nhiều bất cập, nhưng đối diện với thực trạng hòa giải tranh chấp đất đai, mỗi người cần phải bình tĩnh, nghiêm túc thực hiện theo sự hướng dẫn của những cơ quan chức năng có thẩm quyền để việc hòa giải diễn ra suôn sẻ và những bước tiếp theo được thực hiện một cách đúng quy trình, chuyên nghiệp.

Xem thêm: >>>> Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai

Bình An

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *