Thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai: Phức tạp, bất cập nhiều trong thực tế

Thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai

Trong vụ việc giải quyết tranh chấp đất đai, những người có liên quan vẫn phải thực hiện đúng nghĩa vụ của mình để đảm bảo quy trình giải quyết tranh chấp đất diễn ra đúng quy định, quy trình của pháp luật. Nhưng, vẫn còn tồn tại ở đó khá nhiều bất cập trong thực tế. 
Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai
Kinh nghiệm hòa giải tranh chấp đất đai

Hòa giải tranh chấp tại cấp xã kéo dài vì nhiều vấn đề

Thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai hiện nay tại cấp xã đang bị kéo dài vì gặp phải những vấn đề. Tỷ lệ thành công của những cuộc tranh chấp đất đai tại các địa phương thường thấp và không đạt hiệu quả. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ nhiều vấn đề liên quan khác nhau như:

 

  • Người bị khởi kiện không đến tham gia hòa giải mặc dù UBND xã triệu tập nhiều lần

 

Một trong những vấn đề dẫn đến việc hòa giải tranh chấp đất đai cấp xã hiện nay gặp rắc rối, kéo dài đó chính là do người bị khởi kiện không đến dự tham gia phiên hòa giải. Mặc dù thời hạn hòa giải là 45 ngày kể từ khi UBND xã nhận được đơn yêu cầu giải quyết của đương sự, nhưng sau nhiều lần triệu tập, người bị khởi kiện vẫn cố tình tránh mặt, không đến tham gia hòa giải.

hoa-giai-dat-dai

Ảnh: Tư vấn thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai

Trong khi đó, pháp luật nước ta không có quy định cụ thể nào về việc yêu cầu, áp giải người bị kiện liên quan đến tranh chấp đất đai đến UBND xã thực hiện hòa giải mà phải dựa trên tinh thần tự nguyện. Sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, UBND xã vẫn phải “bó tay chịu trận” vì một trong các đương sự không chịu có mặt.

 

  • Trình độ cán bộ hòa giải cấp xã vẫn còn hạn chế đối với vụ tranh chấp phức tạp

 

Theo quy định của pháp luật, hòa giải phải được thực hiện bắt buộc tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp. Trong thực tế, việc tranh chấp liên quan đến đất đai có nhiều dạng trong nhiều mối quan hệ pháp luật khác nhau. 

Nhưng chưa có quy định bắt buộc cụ thể nào về việc giải quyết tranh chấp đấ t đai thuộc loại nào (tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất, tranh chấp về quan hệ chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê quyền sử dụng đất, tranh chấp về quan hệ sở hữu chung đất đai, tranh chấp về quan hệ thừa kế sử dụng đất,…). 

khoi-kien-dat-dai

Ảnh: Hòa giải cấp xã vẫn còn hạn chế đối với vụ tranh chấp phức tạp

Một câu hỏi được đặt ra, vậy tranh chấp đất đai và tranh chấp liên quan đến đất đai là hai phạm trù khác nhau. Trong khi tranh chấp đất đai có nội hàm hẹp hơn với tranh chấp liên quan đến đất đai. Ở đây tranh chấp liên quan đến đất đai là tranh chấp về quyền thừa kế, tặng cho, mua bán,… 

Còn tranh chấp đất đai là tranh chấp thuộc ai là người thuộc quyền sở hữu đất. Rất nhiều cán bộ cấp xã vẫn còn hạn chế về mặt chuyên môn nghiệp vụ liên quan đến sự hiểu biết về đất đai, các mối quan hệ đất đai nên việc giải quyết hòa giải vẫn còn quy chụp, không đúng, không nhận được sự công phục của các đương sự.

 

  • Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai cấp xã vẫn còn nhiều thiếu sót

 

Rất nhiều nơi tiến hành thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai vẫn còn tồn tại nhiều thiếu sót. Chẳng hạn như theo quy định của Pháp luật, Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai bắt buộc phải có Đại diện UBMT tổ quốc Việt Nam tham dự. Tuy nhiên nhiều nơi vẫn bỏ qua yếu tố quan trọng này, việc hòa giải diễn ra không có sự có mặt đầy đủ của các bên liên quan. 

tranh-chap-dat-dai1

Ảnh: Hòa giải tranh chấp đất đai cấp xã vẫn còn nhiều thiếu sót

Đáng nói nếu cuộc hòa giải này thành thì không có gì bàn cãi, còn trong trường hợp hòa giải không thành, đương sự tiếp tục gửi đơn kiện đến Tòa án nhân dân yêu cầu giải quyết vụ án thì lúc này lại xảy ra thêm vấn đề, Tòa án không chấp nhận đơn khiếu kiện vì không đủ điều kiện là không có thành phần Đại diện UBMT Tổ quốc Việt Nam tham dự.

Tòa án nhân dân không chấp nhận đơn khiếu kiện vì không đủ điều kiện

Theo quy định tại Điều 135, Điều 136 Luật Đất đai năm 2013 thì khi xảy ra tranh chấp đất đai nhất định phải hòa giải tại UBND cấp xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp. Nếu sau khi UBND cấp xã hòa giải không thành, hoặc đã thành nhưng một trong các bên đương sự thay đổi ý kiến, không nhất trí với kết quả hòa giải thì mới được phép gửi đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân.

hoa giai dat cat

Ảnh: 3 Kỹ năng hòa giải tranh chấp đất đai: Cái thứ 2 không thể bỏ qua

Trong trường hợp đương sự nộp đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân nhưng vẫn chưa được hòa giải tại xã thì Tòa án sẽ không thụ lý hồ sơ, trả đơn kiện vì lý do chưa qua hòa giải tại xã theo đúng quy định được ban hành. 

Điều này dẫn đến nhiều vướng mắc mà thực tế thường xuyên gặp phải. Đó chính là UBND cấp xã nhiều lần triệu tập hòa giải nhưng người bị kiện cố tình không đến, dẫn đến việc không thể hòa giải. Lúc này, có nơi vẫn tiếp tục triệu tập đương sự đến hòa giải mặc dù thời hạn hòa giải theo quy định tại Luật Đất đai năm 2013 là 45 ngày kể từ ngày nhận đơn yêu cầu của đương sự. 

Còn có nơi sẽ gửi biên bản hòa giải không thành với nguyên nhân một trong các đương sự không đến hòa giải đến Tòa án nhân dân. Tiếp tục vụ án này, có nơi Tòa án sẽ nhận thụ lý hồ sơ, nhưng cũng có không ít Tòa án không chấp nhận và trả đơn về theo quy định tại Điểm đ, Điều 168, Luật Tố tụng dân sự thuộc trường hợp chưa đủ điều kiện khởi kiện. 

Trong thực tế, những người bị khởi đơn kiện thường tìm cách để cố tình trốn tránh, không cùng tham gia phiên hòa giải nên việc có sự điều chỉnh về quy định pháp luật liên quan đến khiếu kiện tài chính, tranh chấp lao động là cần thiết để tiết kiệm thời gian cho các bên.

Xem thêm: Ý nghĩa của việc hòa giải tranh chấp đất đai

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *