Tranh chấp thừa kế luôn là dạng tranh chấp nhạy cảm nhất trong pháp luật dân sự, bởi nó liên quan trực tiếp đến tiền – tài sản – quan hệ gia đình. Khi cha mẹ mất, di sản để lại đôi khi không nhiều, nhưng vì cách hiểu khác nhau hoặc kỳ vọng không giống nhau mà anh em dễ bất đồng, thậm chí đổ vỡ tình cảm.
Đó là lý do hòa giải được xem là giải pháp tốt nhất trước khi đưa tranh chấp thừa kế ra Tòa.
Dưới đây là những lý do rõ ràng nhất giải thích tại sao hòa giải là bước nên ưu tiên trong mọi vụ việc thừa kế.
1. Giữ gìn tình cảm gia đình – điều quan trọng hơn cả tài sản
Không ai muốn vì vài mét đất hay một mảnh nhà mà anh em trở mặt.
Khi hòa giải:
- Các bên được nói ra mong muốn của mình,
- Lắng nghe lý do của người khác,
- Giảm bớt hiểu lầm và sự căng thẳng cảm xúc.
Ngay cả khi phải chia tách tài sản, nếu đi qua hòa giải, anh em vẫn có thể nhìn mặt nhau và giữ được quan hệ gia đình.
2. Tránh được kiện tụng kéo dài, tốn kém và áp lực
Tranh chấp thừa kế ra Tòa thường kéo dài từ vài tháng đến vài năm, đặc biệt là:
- Có nhiều người đồng thừa kế,
- Có tranh chấp về nguồn gốc đất,
- Cần đo đạc – định giá – thẩm định,
- Hồ sơ thiếu giấy tờ.
Trong khi đó:
- Nếu thỏa thuận được qua hòa giải → thủ tục nhanh,
- Tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đo đạc – luật sư – hồ sơ,
- Ít gây áp lực tâm lý cho người lớn tuổi và con cháu.
3. Các bên được toàn quyền quyết định cách chia
Khi Tòa án giải quyết:
- Việc chia di sản phải tuân thủ quy định cứng của Bộ luật Dân sự,
- Thường chia theo pháp luật hoặc theo tỷ lệ nhất định.
Nhưng khi tự hòa giải:
- Anh em có thể tự thỏa thuận linh hoạt:
- Người ở nhà sẽ nhận ít đất hơn,
- Người đi xa nhận tiền,
- Một người đứng tên nhưng phải thanh toán lại cho các đồng thừa kế khác,
- Hoán đổi đất, nhập đất, hoặc tặng cho.
Tự quyết → ít mâu thuẫn → ai cũng cảm thấy “hợp lý” hơn so với phán quyết cứng của Tòa.
4. Bảo mật thông tin gia đình
Kiện tụng thừa kế thường làm lộ:
- Mâu thuẫn nội bộ,
- Tài sản riêng tư,
- Tài chính của từng người,
- Những câu chuyện gia đình không muốn ai biết.
Hòa giải diễn ra kín đáo, không đưa ra công khai, tránh ảnh hưởng danh dự và quan hệ xã hội của các bên.
5. Bảo vệ người lớn tuổi và tránh chia rẽ thế hệ sau
Khi tranh chấp thừa kế bùng lên:
- Người lớn tuổi trong gia đình bị ảnh hưởng tinh thần,
- Con cháu nhìn thấy cảnh anh em cãi nhau → ảnh hưởng tâm lý lâu dài.
Hòa giải giúp:
- Ổn định không khí gia đình,
- Giảm áp lực cho bố mẹ hoặc người còn sống,
- Tránh “chia phe” giữa con cháu.
6. Hạn chế rủi ro pháp lý và sai sót hồ sơ
Tranh chấp thừa kế nhiều khi xuất phát từ:
- Sổ đỏ không đồng nhất,
- Thiếu giấy tờ,
- Nguồn gốc đất chưa rõ ràng,
- Tài sản chung – riêng không được xác định.
Khi hòa giải:
- Các bên có thể thống nhất bổ sung giấy tờ,
- Nhờ luật sư tư vấn để tránh rủi ro,
- Sửa sai dần trước khi làm hồ sơ phân chia chính thức.
Điều này giúp tránh trường hợp ra Tòa rồi mới phát hiện “thiếu hồ sơ”, khiến vụ việc bị kéo dài hàng năm.
7. Cơ hội lập văn bản thỏa thuận có giá trị pháp lý cao
Khi hòa giải thành:
- Các bên có thể lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản,
- Mang đi công chứng,
- Từ đó tiến hành sang tên, tách thửa, nhận tiền, nhận đất hợp pháp.
Tài sản được giải quyết gọn gàng, không còn tranh cãi về sau.
