\

NIÊN BIỂU LỊCH SỬ VIỆT NAM

Từ trước đến nay, những niên biểu ở Việt Nam đa số đều chỉ được lập dựa vào “Đại Việt sử ký toàn thư” tuyệt “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” mà không tồn tại sự so sánh, so sánh với hầu hết tài liệu khác. Điều này hoàn toàn có thể dẫn đến nhiều rơi lệch về các mốc thời gian hay niên hiệu của những đời vua và các triều đại nước ta trong vượt khứ.

Bạn đang xem: Niên biểu lịch sử việt nam


Cần so sánh nhiều tài liệu

Là một công cụ nghiên cứu quan trọng, niên biểu lịch sử dân tộc Việt phái mạnh giúp người đọc đối chiếu niên hiệu, năm can chi và dương lịch, cũng tương tự nắm bắt vị trí của việc kiện lịch sử hào hùng trên trục thời gian. Sau niên biểu trước tiên có đối chiếu dương lịch là Hoàng Việt gần kề Tý niên biểu được Nguyễn Bá Trác biên soạn năm 1925, những niên biểu khác liên tiếp được thành lập và hoạt động và bao hàm bước tiến quá bậc, trông rất nổi bật trong số đó là “Bảng tra niên đại các triều vua Việt Nam” của Viện Hán Nôm.

Theo TS. Phạm Lê Huy, hầu như những niên biểu này phần nhiều được lập dựa vào bộ Đại Việt sử ký kết toàn thư (Toàn thư) với Khâm định Việt sử thông giám cương mục (Cương mục) bởi cỗ này có chức năng bao quát tháo một giai đoạn lịch sử vẻ vang dài cùng liền mạch, vì vậy rất nhân tiện cho bài toán thống kê niên biểu.

Tuy nhiên, (Toàn thư) trên thực tế được soạn và xào nấu từ không hề ít nguồn tài liệu khác biệt ví dụ như cuốn Việt điện u linh hay những tài liệu của Trung Quốc, vị đó những thông tin trong cuốn này rất có thể bị không đúng sót, tam sao thất bạn dạng hoặc đã trở nên can thiệp, chỉnh sửa bởi người đời sau. Vì chưng vậy, theo TS. Phạm Lê Huy có một vài thông tin cần tiến hành khảo chứng, để bảo đảm chính xác. Ví dụ điển hình như, từ nuốm kỷ trước, Hoàng Xuân Hãn đã chỉ ra rằng sự chênh lệch thời gian từ 1-2 năm ở một số trong những sự khiếu nại thời nhà Lý thân hai cỗ sử (Toàn thư) và Đại Việt sử lược, giữa những cuốn biên niên sử ra đời nhanh nhất có thể ở Việt Nam; hay bản thân ghi chép của “Sử lược” cũng không phải luôn luôn đúng. Ví dụ, sự khiếu nại sao chổi năm 1145 đã có được Hoàng Xuân Hãn chỉ ra là đã biết thành “Sử lược” chép sớm một năm so cùng với thực tế. Thế cho nên theo TS. Phạm Lê Huy, không chỉ việc đối chiếu những bộ sử này nhau ngoại giả phải đối chiếu cả với các nguồn tư liệu khác, nhất là tư liệu chữ viết đồng đại như kim thạch văn hay gạch ngói gồm chữ viết để xác định được mốc thời hạn khớp với thực tế.

Cần đính bao gồm lại niên biểu



Cụ thể, TS. Phạm Lê Huy đã chỉ ra rằng 8 nhầm lẫn về niên biểu sống thời chi phí Lê, thời Lý cùng thời è cổ khi đối chiếu “Toàn thư” cùng với “Sử lược” và một số tài liệu khác. Ví dụ, ngơi nghỉ thời Lê Đại Hành, lúc Lê trả được nhịn nhường ngôi vào khoảng thời gian 980 và thay đổi niên hiệu quý phái Thiên Phúc, “Toàn thư” nhận định rằng năm “Thiên Phúc nguyên niên” là năm Canh Thìn (980), trong những lúc đó theo các tài liệu khác như “Sử lược”, “Thiền uyển tập anh” – tập sách đã xem thêm các phiên bản quốc sử bao gồm trước “Toàn thư”, những truyện của Khuôn Việt với Vạn Hạnh, năm này là năm Tân ghen tuông (981). Đây là mốc thời gian quan trọng, lưu lại sự ban đầu niên hiệu của một đời vua, cho nên vì thế sự sai lệch này ở cuốn “Toàn thư” sẽ dẫn cho hệ quả việc đánh số niên hiệu của thời tiền Lê trường đoản cú niên hiệu Thiên Phúc mang đến Hưng Thống với rồi Ứng Thiên (từ năm 981-1007) trong sách các bị lệch một năm so với thực tế. đông đảo niên biểu tự trước đến hiện nay đã được xây dựng dựa vào cuốn “Toàn thư” này như niên biểu trường đoản cú thời Pháp thuộc tốt niên biểu của Viện Hán Nôm cũng đều có sự lầm lẫn về năm “Thiên Phúc nguyên niên” như vậy.

Hay một trường vừa lòng khác là năm “Thiệu Minh nguyên niên” nghỉ ngơi thời Lý Anh Tông, trong lúc “Toàn thư” và các niên biểu từ bỏ trước tới nay được được xây dựng dựa vào cuốn này mọi chép chính là năm Mậu Ngọ (1138) thì theo TS. Phạm Lê Huy, biên chép của “Sử lược” là năm Đinh ghen (1137) mới thiết yếu xác. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp “Sử lược” chép sai, ví như một sự khiếu nại của năm Tân Dậu (1141) bị chép nhầm thành năm Canh Thân (1140).

Dù còn nhiều tranh biện về tính đúng chuẩn trong những đánh giá và nhận định của TS Phạm Lê Huy. Tuy nhiên theo tôi đấy là những đánh giá và nhận định khá new mẻ, giúp khơi lại hướng phân tích từ rộng 100 năm trước.

PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Khoa định kỳ sử, Đại học KHXH&NV

Để khảo cứu lịch sử hào hùng và đã cho thấy được đầy đủ điểm rơi lệch này, TS. Phạm Lê Huy đã sử dụng nguyên tắc “Du niên cải nguyên” – lúc vị vua trước từ trần thì sang năm sau (du niên) vị vua sau đó mới đổi niên hiệu (cải niên). Lý lẽ này hoàn toàn có thể giúp minh chứng được rằng trong không ít trường hợp, ví dụ như “Thiên Phúc nguyên niên”, những soạn đưa “Toàn thư” dường như không phân biệt rõ thời điểm tuyên cha và thời điểm vận dụng niên hiệu mới, vì thế đã gồm nhầm lẫn và tự tiện sửa đổi ghi chép sách sử đời trước, khiến cho năm này bị ghi mau chóng hơn 1 năm so với thực tế. Mặc dù nhiên, TS cũng giữ ý, chính sách này chỉ “giúp họ biết là tồn tại lý lẽ như vậy để họ xem xét sự kiện chứ không áp đặt một cách hệ thống cho toàn bộ các đời vua” do không phải triều đại nào cũng có nguyên tắc “Du niên cải nguyên”.

Bên cạnh đó, một phương thức nữa cũng khá được TS. Phạm Lê Huy áp dụng đó là tìm hiểu về can chi của sự kiện. Theo TS, trước đây khi dịch các cuốn biên niên sử, họ thường chỉ tra năm can chi và có xu hướng bỏ qua ngày tháng can bỏ ra do mất rất nhiều thời gian. Tuy nhiên, vấn đề sử dụng phương thức này để giúp đỡ phát hiện nay ngày, tháng, năm có phải chăng và khớp với nhau giỏi không. Vi dụ, một biên chép can bỏ ra của “Toàn thư” tất cả nhắc đến các ngày Mậu Thìn, Tân Mùi, Kỷ Mão của tháng 4 năm Tân Dậu (1141), tuy nhiên khi tra lịch thì thấy tháng tư năm này không tồn tại ngày Mậu Thìn, bởi đó có thể xác định lại được năm ở trong thực tế.

Xem thêm: Bán Xe Nâng Tay 1.5 Tấn 2 - Xe Nâng Tay Pallet Chính Hãng Giá Rẻ

Với đa số phát hiện này, TS. Phạm Lê Huy khuyến cáo cần nên hiệu gắn lại 8 niên hiệu Thiên Phúc, Hưng Thống, Ứng Thiên (hai mốc thời hạn thời Lê Hoàn với Lê Ngọa Triều), Thái Ninh, Thiên Chương Bảo Tự, Thiệu Minh, quang Thái để fan đọc có thể nhận thức được đúng đắn hơn về thời gian của các sự kiện lịch sử. Không những vậy, bây chừ đề án soạn Quốc sử cũng đang thực hiện biên biên soạn 5 tập “Biên niên sự kiện lịch sử dân tộc Việt Nam”, vì vậy việc sàng lọc nguồn tài liệu làm sao để biên soạn hay đánh giá, sửa đổi lại phần lớn mốc thời hạn không đúng chuẩn càng bao gồm vai trò quan trọng hơn khi nào hết.